Spaghetti alla chitarra: pasta uit Abruzzo zelf maken

Verse spaghetti alla chitarra van Altoni
Verse spaghetti alla chitarra van Altoni.

Abruzzo

Spaghetti alla chitarra herken je aan de stevige, vrijwel vierkante doorsnede. De pasta uit Abruzzo wordt traditioneel gesneden op een houten raam met gespannen snaren: de chitarra, genoemd naar een gitaar. Een vel eierdeeg gaat over de snaren en wordt er met een deegroller doorheen gedrukt. Het resultaat is een pasta met beet, die goed samengaat met tomatensaus of ragù.

Wat is spaghetti alla chitarra?

De naam verwijst tegelijk naar de pasta en naar het gereedschap waarmee je haar maakt. Anders dan de gebruikelijke ronde spaghetti heeft chitarra-pasta een hoekige doorsnede. Voor dat resultaat moeten de dikte van het deeg en de afstand tussen de snaren ongeveer op elkaar aansluiten. Een heel dun vel levert eerder een platter lint op.

In Abruzzo kom je ook de benaming maccheroni alla chitarra tegen. De pasta wordt met verschillende sauzen gegeten. De versie met kleine gehaktballetjes, pallottine, is sterk verbonden met Teramo, maar is niet de enige manier om chitarra te serveren. Het snijden en de deegstructuur geven de pasta haar eigen karakter.

Verschillende vormen van ongekookte lange pasta
Verschillende vormen van ongekookte lange pasta.

Ingrediënten voor het pastadeeg

Voor vier personen gebruik je 400 gram tarwebloem type 00 of 0 en vier middelgrote eieren. Houd wat extra bloem klaar voor het werkvlak. De grootte van de eieren en de opname van de bloem verschillen, dus voel tijdens het kneden of het deeg samenhangt in plaats van meteen veel water toe te voegen.

Reken op ongeveer veertig minuten actief werk voor mengen, kneden, uitrollen en snijden, plus ongeveer een uur rust en enkele minuten koken. Je hebt een deegroller, een werkvlak en een schone, droge chitarra nodig. Een pastamachine kan helpen bij het uitrollen, maar de snaren bepalen daarna de snijbreedte.

Ei en bloem als basis voor vers pastadeeg
Ei en bloem als basis voor vers pastadeeg.

Maak een stevig, soepel eierdeeg

Stort de bloem op het werkvlak en maak een brede kuil. Breek de eieren erin en klop ze met een vork los. Werk geleidelijk bloem van de binnenrand door het ei, zodat het mengsel niet ineens over het werkvlak loopt. Zodra het samenkomt, kneed je met de handen verder.

Kneed ongeveer tien tot vijftien minuten tot het deeg stevig en samenhangend is. Blijft er droge bloem over, bevochtig dan je handen en werk die beetje bij beetje mee. Is het deeg erg kleverig, gebruik dan een kleine hoeveelheid extra bloem. Veel bloem tegelijk kan het deeg onnodig stug maken. Het moet straks kunnen uitrollen zonder uit elkaar te brokkelen.

De eieren worden door de bloem gemengd
De eieren worden door de bloem gemengd.

Laat het deeg rusten en rol gelijkmatig uit

Verpak het deeg zodat het niet uitdroogt en laat het ongeveer een uur rusten. Verdeel het daarna in kleinere stukken en houd de stukken die je niet gebruikt afgedekt. Rol ieder deel gelijkmatig uit. Trek niet alleen aan de randen: een vel met dikke en dunne plekken wordt op de snaren ongelijk gesneden.

Gebruik de afstand tussen de snaren als richtpunt voor de dikte. Bij veel chitarra’s is dat ongeveer twee tot drie millimeter, maar kijk naar jouw raam. Het vel moet bovendien binnen het snijvlak passen. Snijd een te groot vel eerst passend, in plaats van het over de houten rand te laten hangen.

Pastadeeg wordt met de handen gekneed
Pastadeeg wordt met de handen gekneed.

Druk de pasta door de snaren

Bestuif het deeg licht met bloem en leg het op de snaren. Rol met gelijkmatige druk over het vel totdat de slierten erdoor zakken. Werk over het hele oppervlak; hard op één punt drukken geeft minder controle dan een rustige beweging over de lengte.

Maak vastzittende slierten voorzichtig los zonder met een scherp voorwerp aan de snaren te wrikken. Schud wat bloem door de pasta en leg haar los op een bebloemde ondergrond. Stapel de slierten niet op tot een vochtige klomp. Maak na afloop de chitarra droog schoon volgens de aanwijzingen van de maker; laat het houten raam niet in water weken.

Een houten chitarra met gespannen snaren om pasta te snijden
Een houten chitarra met gespannen snaren om pasta te snijden.

Geen chitarra in huis?

Je kunt hetzelfde eierdeeg met een mes tot linten snijden, maar daarmee boots je de werking van de snaren niet helemaal na. Rol het vel dan gelijkmatig uit, bestuif licht en snijd zorgvuldig. Beschouw dat als een alternatief voor het deeg, niet als exact dezelfde traditionele techniek.

Verse chitarra-pasta kopen kan ook. Zo maakt Altoni een verse eierpasta met een vierkante doorsnede van twee millimeter. Vergelijk bij een ander product de ingrediënten en bereiding op de verpakking. Vers, gekoeld en gedroogd zijn verschillende producten met verschillende kooktijden; de naam alleen bepaalt niet hoe lang de pasta moet koken.

Eieren worden met bloem gemengd
Eieren worden met bloem gemengd.

Hoe lang kook je spaghetti alla chitarra?

Gebruik een ruime pan met gezouten water en roer voorzichtig zodra de pasta erin gaat. Zelfgemaakte verse pasta heeft doorgaans maar enkele minuten nodig; begin vroeg te proeven. De precieze tijd hangt af van dikte, rusttijd en hoeveel het deeg al is opgedroogd. Voor gekochte pasta volg je het productadvies en proef je tegen het einde.

Haal de pasta uit het water wanneer de structuur bij jouw smaak past en meng haar direct met de saus. Houd wat kookwater achter om de saus soepeler te maken. Laat verse eierpasta niet lang gekookt in een vergiet staan: dan koelt ze af en kleven de slierten gemakkelijker aan elkaar.

Tomatensaus gaart in een brede pan
Tomatensaus gaart in een brede pan.

Tomatensaus, ragù of de versie met pallottine

Een eenvoudige tomatensaus laat de structuur van de pasta goed uitkomen. Stoof daarvoor een fijn gesneden ui en een teentje knoflook in wat olijfolie, voeg ongeveer 800 gram gepelde tomaten toe en laat zacht inkoken. Proef, voeg zout en peper toe en werk af met basilicum. Je kunt ook onze uitgewerkte tomatensaus voor pasta gebruiken.

Voor een uitgebreidere bereiding past een vleessaus bij de stevige slierten. De chitarra met pallottine voegt zeer kleine gehaktballetjes toe. Dat is een afzonderlijke bereiding waarvoor je extra tijd nodig hebt; grote gewone gehaktballen geven een andere verhouding dan de kleine balletjes uit die variant.

Basilicum, kaas, knoflook en olijven als smaakmakers
Basilicum, kaas, knoflook en olijven als smaakmakers.

Wat doe je als het deeg kleeft of breekt?

Kleven de slierten samen, werk dan met kleinere deegvellen en bestuif ze net vóór het snijden licht. Geef de vers gesneden pasta ruimte. Scheurt het deeg al tijdens het uitrollen, controleer dan of het voldoende gerust heeft en niet is uitgedroogd. Een te dik of ongelijk vel wordt bovendien moeilijker door de snaren gedrukt.

Stug deeg wordt niet altijd beter van harder rollen. Dek het opnieuw af en laat het even rusten voordat je verderwerkt. Voeg water alleen heel geleidelijk toe tijdens de deegbereiding; een later nat gemaakt oppervlak kan juist opnieuw kleven. Met een kleiner eerste vel kun je de juiste druk en dikte uitproberen voordat je al het deeg uitrolt.

Tomaten, basilicum en olijfolie
Tomaten, basilicum en olijfolie.

Een gerecht om Abruzzo mee te leren kennen

Chitarra-pasta laat zien hoe sterk een vorm en een eenvoudig stuk gereedschap bij een streek kunnen horen. De ingredientenlijst blijft kort, maar het verschil zit in kneden, rusten en snijden. Serveer de pasta direct en geef geraspte kaas apart door wanneer die bij je saus past.

Wil je de techniek thuis volgen, dan biedt het basisrecept voor maccheroni alla chitarra extra houvast bij het deeg. Voor de reis erachter kun je verder kijken naar Teramo en omgeving. Op een menukaart is alla chitarra voortaan geen raadsel meer: het vertelt iets over de vorm en de manier waarop de pasta is gesneden.